Steef de Jong in actie in Klassiek met Karton
Steef de Jong in actie in Klassiek met Karton (Foto: Hans van Eijsden)

Magische wereld van klank en karton

Deventer - Een raketlancering op de achtste symfonie van Schubert? In de wereld die 'Klassiek met Karton' heet is alles mogelijk. Theatermaker Steef de Jong zuigt het publiek naar binnen met niet veel meer dan papier en vouwtechniek. "De eenvoud versterkt juist de magie." Een succesvol optreden met het Orkest van het Oosten op het Stadsfestival in Zwolle smaakte naar meer. Op zaterdag 18 mei zijn Steef de Jong en het orkest te zien in de Deventer Schouwburg met de gloednieuwe voorstelling Klassiek met Karton.

Steef heeft net een voorstelling gemaakt met pubers, losjes gebaseerd op de komische opera Ariadne auf Naxos van Richard Strauss. Jongeren die het aan hun leeftijd verplicht waren om een flinke dosis scepsis aan de dag te leggen. Helemaal toen duidelijk werd waarin ze zich hadden begeven. Steef de Jong, quasi-schuldbewust: "Denk je dat je een personage gaat spelen met veel tekst, krijg je een rol als levende deur, boom of rots. En zijn de decors van karton."

Gaandeweg gingen de jongeren toch de schoonheid zien in de handgemaakte vormgeving. Wat hielp was dat ze zelf ook met schaar en (lijm)kwast in de weer moesten. De Jong: "Ze ontdekten dat het niet altijd zo gelikt hoeft te zijn als ze gewend zijn van films, computergames en imposante theaterproducties."

Fenomeen
De Haarlemse jongeren ondervonden wat iedereen ervaart die voor het eerst in aanraking komt met de methode De Jong: dat hij in staat is je met zijn knip- en plakwerk volledig in te pakken. Niet voor niets zijn recensenten steevast gul met lof en sterren voor zijn solo-voorstellingen, waarin hij karton gebruikt om (vooral) zijn liefde voor operette uit te dragen. In 2017 werd De Jong bekroond met de prestigieuze Mary Dresselhuys-prijs, als 'opmerkelijk fenomeen en inventief multitalent' in het Nederlandse theater.

Na een gedenkwaardige samenwerking tijdens het Stadsfestival vorig jaar in Zwolle staat hij nu opnieuw op het podium met het Orkest van het Oosten. Een beetje zoals normaliter de solist, legt hij uit. "Alleen maak ik geen muziek maar beelden." De Jong is een virtuoos met karton, al maakt hij het zelf niet mooier dan het is. Droog: "Het is gewoon heel praktisch materiaal." Makkelijk in zowel verwerking als gebruik en transport.

Verrassingseffect
Het verrassingseffect bereikt De Jong met name door eenzelfde techniek toe te passen als in pop up-prentenboeken. "Er klapt letterlijk een wereld open. Zonder dat er electriciteit of ingewikkelde digitale techniek aan te pas komt. Die eenvoud versterkt juist de magie, voor jong en oud. Papier en vouwtechniek, veel meer is het niet, en toch gebeurt er iets waar je met je verstand niet bij kunt."

In 'Klassiek met Karton' laat hij een raket opstijgen, terwijl het orkest een deel uit de achtste symfonie van Schubert speelt. Muziek waarvan menigeen de rillingen krijgt, maar bij De Jong roept ze eerder een gevoel van spanning en avontuur op. Dat is juist het mooie, benadrukt hij. "De liefde voor muziek staat bij mij voorop, maar dat betekent niet dat je het als iets heiligs moet benaderen. Muziek biedt oneindig veel inspiratie, die tegelijkertijd voor iedereen anders is." Hij wil dan ook niemand zijn associaties opleggen, hooguit hoopt hij de verbeeldingskracht aan te wakkeren.

Buitenaards
De raket is niet toevallig in het programma beland. 'Klassiek met Karton' vertelt een verhaal over een ruimteschip met een geluidsdrager aan boord, bedoeld om buitenaards leven te laten kennismaken met de klassieke muziek die op aarde is voortgebracht. De vraag is: wat wil je die aliens per se laten horen en welk beeld van de aardse beschaving zal dat bij hen oproepen?

Zo nemen De Jong, dirigent Frans-Aert Burghgraef en het orkest het publiek mee op een reis door het universum van de klassieke muziek. Uiteraard komt De Jongs meest geliefde genre voorbij, met onder meer de operette Orpheus in de onderwereld van Offenbach. Maar ook Beethoven, Brahms, Mozart, Rossini en Grieg worden voorzien van een kartonnen verpakking en een even liefdevolle als cabareteske uitleg. "Geen geschiedenisles, maar leuke weetjes", zegt Steef de Jong, die op het toneel even makkelijk water laat stromen als een Alpenlandschap schildert.

Ernst en luim
Zo biedt 'Klassiek met Karton' de ideale kennismaking met klassieke muziek en tegelijk een verrassende ervaring voor de doorgewinterde concertbezoeker. Hoe vermakelijk en ronduit hilarisch de reis soms ook uitpakt, een serieus spoor volgt die ook. Zoals ernst en luim bij Steef de Jong altijd samengaan. "Wanneer je de aarde vanuit de ruimte beschouwt zie je zowel de grootsheid als de betrekkelijkheid van wat hier is voortgebracht. Het is bijzonder en belangrijk, al die prachtige kunst die we zijn gaan maken, maar tegelijk is het niet verder gekomen dan dat ene nietige stipje in het heelal."

18 mei - Deventer Schouwburg
Meer informatie: https://deventerschouwburg.nl/programma/orkest-van-het-oosten-klassiek-met-karton

Meer berichten